Ustawowe ograniczenie zatorów płatniczych – zmiany w przepisach

Zatorem płatniczym jest sytuacja, w której zadłużenia kumulują się i przechodzą na kolejnych powiązanych ze sobą kontrahentów – opóźnienie w płatności pomiędzy kontrahentem A i B wpływa na to, że kontrahent B nie może wywiązać się wobec swoich innych kontrahentów, co może powodować chwilową utratę płynności finansowej jak i inne dalekosiężne skutki np. problemy z wypłacalnością wynagrodzeń dla pracowników i brak prawidłowego funkcjonowania firmy.

Wchodząca w życie 1 stycznia 2020 roku ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych ma ograniczyć opóźnienia w płatnościach między kontrahentami. Warto zwrócić uwagę na kilka z najważniejszych zmian wprowadzonych powyższą ustawą.

Zmiany w ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Mają one chronić zwłaszcza tych najmniejszych przedsiębiorców, zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2a wprowadzony zostanie ustawowy 60-dniowy termin zapłaty, liczony od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, jeżeli dłużnikiem zobowiązanym do zapłaty za towary lub usługi jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem jest mikroprzedsiębiorca, mały przedsiębiorca albo średni przedsiębiorca. Nowe przepisy ustawy wprowadzą również możliwość odstąpienia przez wierzyciela od umowy lub jej wypowiedzenia, jeżeli termin zapłaty określony w umowie przekracza 120 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, i został ustalony z naruszeniem przepisu ust. 2 (art. 7 ust. 3a). Zmieni się również art. 10 ustawy, który reguluje możliwość domagania się od dłużnika rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Obecnie wynosi ona równowartości kwoty 40 euro. Od 1 stycznia 2020 roku wysokość rekompensaty będzie zależała od wartości świadczenia pieniężnego – do 5.000 zł kwota 40 euro, 70 euro jeśli świadczenie pieniężne jest wyższe niż 5.000 zł, a niższe niż 50.000 zł i 100 euro dla świadczeń powyżej 50.000 zł. Zmieni się również wysokość odsetek ustawowych za opóźnienia w transakcjach handlowych – z obecnych 9,5 % na 11,5% (art. 4 punkt 3 ustawy).

Zmiany wprowadzone zostaną także w przepisach podatkowych. W ustawach o PIT i CIT wprowadzone zostaną nowe zapisy, które przewiduje tzw. ulgę na złe długi. Umożliwia ona pomniejszenie przez wierzyciela podstawy opodatkowania o kwotę wierzytelności, w przypadku gdy nie została ona uregulowana w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu płatności, określonego w umowie lub na fakturze. Co więcej to dłużnik będzie miał obowiązek podniesienia podstawy opodatkowania o kwotę, której nie zapłacił.
Istotna zmiana nastąpi w zakresie procedury zabezpieczenia roszczenia z tytułu transakcji handlowych przed sądem. Zgodnie z art. 730(1) §2(1) KPC interes prawny wnoszącego o udzielenie zabezpieczenia będzie z mocy ustawy uprawdopodobniony w sytuacji gdy dochodzi on należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej, jej wartość nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące.

Inne zmiany związane z regulowaniem zatorów płatniczych to m.in. uzupełnienie katalogu czynów nieuczciwej konkurencji w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji poprzez dopisane czynu „nieuzasadnionego wydłużania terminów zapłaty”. Wprowadzone zostanie również postępowanie w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który będzie mógł nakładać kary na firmy nadmiernie opóźniające się z regulowaniem swoich zobowiązań. Jednak w przypadku gdy wartość niespełnionych świadczeń podmiotu opóźniającego się jest równa lub mniejsza od wartości świadczeń, których podmiot nie otrzymał Prezes Urzędu odstąpi od wymierzenia kary. Oznacza to, że dłużnik który nie płaci z uwagi na brak płatności od innych podmiotów nie poniesie kary finansowej.

Ustawodawca podszedł do problemu zatorów płatniczych w sposób kompleksowy, czy i jak efektywne będą powyższe zmiany okaże się w praktyce.

About the author: Dominika Habinka