Rekompensata za opóźnienie w płatności w transakcjach handlowych

Dłużnik, który nie uiszcza zapłaty w określonym terminie musi liczyć się z tym, że wierzyciel może dochodzić odsetek za opóźnienie. Ponadto wierzycielowi przysługuje możliwość dochodzenia zryczałtowanej rekompensaty za koszty windykacji. Ile ona wynosi i jak ją obliczyć?

Ustawa dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (do 1 stycznia 2020 r. funkcjonowała pod nazwą o terminach zapłaty w transakcjach handlowych) w art. 10 stanowi, że wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, przysługuje od dłużnika rekompensata za koszty odzyskiwania należności. Rekompensaty tej wierzyciel może dochodzić bez dodatkowego wezwania. Do nowelizacji z dnia 1 stycznia 2020 roku rekompensata bez względu na wysokość wierzytelności wynosiła równowartość kwoty 40 euro. W obecnym stanie prawnym wysokość rekompensaty uzależniona jest od wysokości wierzytelności i wynosi równowartość kwoty:

  • 40 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5.000 złotych;
  • 70 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5.000 złotych, ale niższa niż 50.000 złotych;
  • 100 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50.000 złotych.

W związku z powyższym, jeśli nasz dłużnik spóźnia się z zapłatą kwoty poniżej 5.000 zł do wezwania do zapłaty lub pozwu poza odsetkami za opóźnienie możemy doliczyć równowartość 40 euro.

Przepis wyraźnie mówi o „równowartości” 40 euro, jak więc przeliczyć tę kwotę na złotówki? Zgodnie z art. 10 ust. 1a równowartość rekompensaty jest ustalana przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. W pierwszej kolejności musimy więc ustalić miesiąc wymagalności roszczenia. Będzie to ostatni dzień, w którym kontrahent może zapłacić bez negatywnych konsekwencji. Najczęściej na fakturach termin płatności jest oznaczony jako konkretny dzień. Gdy mamy już tę informację wystarczy sprawdzić kurs dla euro z ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym roszczenie stało się wymagalne. W tym celu możemy skorzystać z archiwum kursów średnich na stronie https://www.nbp.pl/home.aspx?c=/ascx/archa.ascx. Dla przykładu, dla roszczeń, które stały się wymagalne w kwietniu 2020 użyjemy kursu z dnia 31 marca 2020. W tym dniu kurs wynosił 4,5523 zł, a więc rekompensata wyniesie 182,09 zł.

Pojawia się wątpliwość, czy rekompensatę można doliczać dłużnikowi od każdej faktury. Otóż zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy uprawnienie to przysługuje od transakcji handlowej. Oznacza to, że wierzycielowi przysługuje jedno roszczenie o zapłatę rekompensaty w stosunku do jednej umowy, niezależnie od ilości faktur. Istnieje jeden wyjątek – jeśli z treści umowy wyraźnie wynika, że zapłata następować będzie częściami, wtedy rekompensata przysługuje od każdej niezapłaconej części.

About the author: Dominika Habinka